Wskazania do masażu klasycznego całkowitego

Wskazania do masażu klasycznego całkowitego obejmują:

1. stany przemęczenia czy wyczerpania u osób bez zmian organicznych – takie  stany to naturalna reakcja organizmu na wysiłek związany z ciężką pracą fizyczną lub intelektualną, z powodu wypalenia zawodowego, w związku z nieprzespanymi nocami, czy nadmiernym stresem. Osoba taka czuje się ciężko chora, uskarżając się na złe samopoczucie, szybko się męczy, cierpi na zaburzenia snu, jest przygnębiona, rozdrażniona, bywa agresywna lub apatyczna i ma trudności z koncentracją. U chorego wzrasta poziom lęku, a obniża się poczucie własnej wartości co niekorzystnie wpływa na jego wygląd.
    Rozładowanie napięcia, zmniejszenie stresu, odpoczynek i zabiegi relaksacyjne pomogą wyjść z takiego stanu.
    Zaleca się przeprowadzenie masażu całego ciała przy brzmieniu  muzyki relaksacyjnej, rozpoczynając od bardzo łagodnych zabiegów. Więcej uwagi należy poświęcić na masowanie grzbietu, kręgosłupa, karku i barków oraz twarzy.  Stopniowo wydłuża się czas masowania i zwiększa siłę bodźca. Ilość zabiegów uzależniona jest od procesu zdrowienia. Po każdych 20 zabiegach należy zastosować przerwę ok. 14 dni.

2. stany związane z długim przebywaniem w łóżku w celu zapobiegania powstania odleżyn, zaników mięśniowych i zaburzeń w układach krążenia i oddechowym.  Długotrwałe unieruchomienie chorego wiąże się z szeregiem problemów  wynikających z braku możliwości wykonywania ruchu. Bardzo szybko dochodzi do zaników mięśniowych, głównie mięśni prostowników. Nieprawidłowo funkcjonujący układ krążenia może prowadzić do tworzenia się zakrzepów i zatorów żylnych a gromadzący się śluz w drogach oddechowych zwiększa częstość występowania infekcji. Najczęstszym jednak powikłaniem są odleżyny, które powstają głównie na wystających częściach ciała, które bezpośrednio stykają się z powierzchnią łóżka. Są to okolice kości krzyżowej i ogonowej, pośladki, pięty, kolce biodrowe, kostki, kolana, łokcie.
W celu profilaktyki przeciwodleżynowej zaleca się stosowanie łagodnego masażu z dużą ilością rozcierania i regularne delikatne oklepywanie miejsc narażonych na odleżyny. Przy masowaniu części ciała wykazujące dużą suchość skóry należy użyć tłustych środków poślizgowych, natomiast miejsca narażone na wystąpienie wilgotności skóry zaleca się na zakończenie masowania posypać talkiem.
    Podczas masażu całego ciała, z siłą dostosowaną do odczuć pacjenta usuwane są ze skóry, w postaci łusek, obumarłe komórki naskórka, co poprawia oddychanie skórne. Masaż poprawia czynność wydzielniczą gruczołów łojowych i potowych. Pod wpływem masażu naczynia skórne rozszerzają się, przez co poprawia się odżywianie skóry oraz znajdujących się w niej gruczołów. Masaż przyspiesza obieg krwi i chłonki w naczyniach skórnych, dzięki czemu z jednej strony dochodzi do szybszego dostarczania tkankom i organom masowanego odcinka substancji odżywczych, a z drugiej następuje szybsze wydalanie produktów przemiany materii.
    Masaż działa bezpośrednio na mięśnie poprzecznie-prążkowane szkieletowe, a pośrednio na mięśniówkę gładką i mięsień sercowy. Pod wpływem masażu dochodzi do czynnego rozszerzenia naczyń krwionośnych oraz rozgrzania tkanki mięśniowej, przez co mięśnie są lepiej zaopatrywane w tlen i substancje odżywcze, a także następuje szybsze wydalanie produktów przemiany materii. Masaż jako bodziec mechaniczny działa na proprioceptory mięśniowe, czyli na receptory zlokalizowane w mięśniach w postaci wrzecion mięśniowych, które reagują na rozciąganie mięśni, przez co pobudza włókna mięśniowe do skurczu i podnosi ich napięcie, a to zapobiega zanikom mięśniowym.
    Masaż pobudza układ krwionośny i limfatyczny do pracy, zapewniając usługi transportowe, odżywcze, oczyszczające i regeneracyjne. Pod wpływem masażu (na drodze odruchowej i pod wpływem ciepła) naczynia krwionośne i chłonne rozszerzają się, wzrasta szybkość przepływu krwi i chłonki, przez co komórki i tkanki otrzymują substancje odżywcze i tlen. Krew odprowadza z komórek i tkanek produkty przemiany materii, które są wydalane z organizmu przez płuca i nerki. Likwiduje objawy zastoinowe, a także przyspiesza wchłanianie obrzęków. Pod wpływem masażu zwiększa się odpływ krwi żylnej, zmniejsza się opór krwi w tętnicach, co ułatwia pracę serca (zwiększa się pojemność minutowa serca). Krew wpływa na hormonalną regulację czynności poszczególnych narządów.

3. okres rekonwalescencji - to okres ozdrowieńczy, czyli czas powracania do zdrowia i sił po przebytej długotrwałej chorobie, zabiegu chirurgicznym, ciężkim urazie czy wypadku.
    Dawkowanie siły bodźca podczas masażu uzależnione jest od stanu fizycznego i psychicznego pacjenta, jego wieku, płci, stanu masy mięśniowej, jednostki chorobowej, indywidualnej odczynowości oraz liczby przeprowadzanych zabiegów.
    Pierwsze zabiegi przeprowadza się łagodnie stopniowo zwiększając siłę poszczególnych technik i wydłużając czas masażu.

4. zaburzenia statyki ciała - związane są z wadami postawy ciała, które mogą mieć pochodzenie wrodzone lub nabyte (np. w okresie dojrzewania, po urazie, pod wpływem długotrwałego stresu, )

 
5. nerwicę neurasteniczną, która charakteryzuje się zmęczeniem, łatwością wyczerpywania, drażliwością, dolegliwościami pochodzącymi z różnych narządów wewnętrznych, trudnościami koncentracji uwagi. Osoby z takimi objawami wymagają odpoczynku i odprężenia. Zastosowanie masażu rozluźniającego przy łagodnej muzyce korzystnie wpłynie na zmniejszenie dolegliwości. Przy pierwszych zabiegach najkorzystniej byłoby przeprowadzić masaż całego ciała, rozpoczynając od grzbietu, karku z barkami i kolejno masować kończyny oraz przednią stronę tułowia, na głowie kończąc. Następnie można wykonywać masaż tylnej strony ciała albo masaż typu amerykańskiego (kark i barki, grzbiet, pośladki oraz strony podeszwowe stóp).

6. otyłość i nadwagę bez ciężkich powikłań patologicznych – otyłość jest to patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, która stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn oraz 25% u kobiet. Otyłości towarzyszy nadwaga, czyli nadmierna masa ciała powyżej masy optymalnej. Rozmieszczenie tkanki tłuszczowej ma również znaczenie, dlatego np. otyłość brzuszna, ma większe znaczenie patologiczne niż jej równomierne rozłożenie lub podskórne nagromadzenie.
    Wczesnymi powikłaniami otyłości są zaburzenia rytmu pracy serca, objawiające się migotaniem przedsionków i komór. Do późniejszych powikłań należą: cukrzyca typu II,  nadciśnienie tętnicze, nadmierny poziom cholesterolu we krwi (hiperlipidemia), miażdżyca (arterioskleroza), niewydolność wieńcowa, zawał serca, obturacyjny bezdech senny, kamica żółciowa, zmiany zwyrodnieniowe stawów, głównie kończyn dolnych, żylaki podudzia, zapalenia nerwów obwodowych. Badania potwierdziły, że osoby z otyłością są bardziej narażone na udary mózgu, chorobę nowotworową i bezpłodność. U tych osób występuje obniżenie wydolności wysiłkowej, prowadzące do niepełnosprawności, obniżenie własnej wartości, co sprzyja występowaniu zaburzeń psychicznych.
    Przy otyłości i nadwadze bez ciężkich powikłań patologicznych stosuje się tzw. masaż odchudzający, którego zadaniem jest rozbicie i rozdrobnienie podskórnej tkanki tłuszczowej, usunięcie toksyn z organizmu, polepszenie ukrwienia skóry i mięśni, przez co przyspiesza się przemianę materii Najczęściej przeprowadza się głęboki masaż typu sportowego, tzn. wykonywany z dużą siłą, w bardzo szybkim tempie i z wykorzystaniem agresywnych technik (głębokie rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie, silna wibracja). Masaż może być niekiedy nieprzyjemny dla osoby masowanej ze względu na uczucie występującego bólu przy stosowaniu technik z dużą siłą. Do tego rodzaju masażu używa się kremów, żeli czy balsamów zawierających substancje roślinne stymulujące aktywność komórkową, likwidujące tkankę tłuszczową, ułatwiające usuwanie toksyn i nadmiaru wody. W czasie serii zabiegów odchudzających wskazane jest wykonywanie ćwiczeń oraz przestrzeganie odpowiedniej diety.
    Badania potwierdziły, że zmniejszenie wagi ciała o 10kg wpływa na obniżenie ciśnienia tętniczego, poziomu glukozy we krwi, stężenia cholesterolu całkowitego i frakcji LDL, co pozwala na zmniejszenie dawkowania leków w terapii nadciśnienia tętniczego i cukrzycy. Istnieje możliwość zmniejszenia ryzyka rozwoju choroby wieńcowej. Obiektywnymi efektami powyższego jest zwiększona witalność pacjenta, lepsze samopoczucie i wzrost samooceny.

7. osteoporozę  - nazywaną zgąbczeniem kości czy zrzeszotnieniem kości, jest to ilościowe zmniejszenie zrębu organicznego kości wraz z występującymi w nim solami mineralnymi, spowodowane najczęściej zaburzeniami hormonalnymi. Osteoporoza atakuje praktycznie wszystkie kości. U chorych często dochodzi do złamań szyjki kości udowej, w obrębie stawu nadgarstkowego ( po upadku łamią się kości łokciowa i promieniowa), oraz  złamań kompresyjnych kręgów.
      Należy pamiętać, że ciepło przyspiesza ucieczkę wapnia z organizmu, a intensywny masaż pobudza układ krążenia i wywołuje przekrwienie miejscowe oraz zwiększa ciepłotę ciała. W zależności od stopnia zaawansowania procesu chorobowego należy ostrożnie przeprowadzać masaż oraz ćwiczenia rehabilitacyjne. Podczas masowania stosuje się techniki: głaskanie, rozcieranie, delikatne powierzchowne ugniatanie i słabą wibrację, natomiast zabronione są mocne oklepywania i silna, długo trwająca wibracja, a także należy unikać ucisków pionowych bezpośrednio na kościec. Zabiegi przeprowadza się powierzchownie, w celu polepszenia ukrwienia masowanego odcinka.

 
8. osteomalację, inaczej rozmiękanie kości lub krzywica dorosłych – niedostateczna mineralizacja kości. Jest to ciężka choroba układu kostnego, polegająca na utracie wapnia i fosforu z tkanki kostnej. Pierwiastki te są podstawowymi składnikami kości i ich utrata prowadzi do osłabienia wytrzymałości.
Masaż przeprowadza się jak przy osteoporozie

9. artretyzm zwany dną moczanową czy skazą moczanową jest przewlekłą chorobą wywołaną zaburzeniami przemiany materii, charakteryzującą się odkładaniem w stawach głównie kwasu moczowego i jego soli, co powoduje stany zapalne, ból, utratę elastyczności i ruchomości stawów, czasami uszkodzenie ich powierzchni. Najczęściej zaatakowane zostają  stawy biodrowe, kolanowe i łokciowe, które narażone są z powodu niewłaściwej postawy oraz dużej nadwagi. W przypadku podagry, która jest rodzajem artretyzmu, najczęściej i najgwałtowniej zostają zaatakowane stawy stóp, rzadziej stawy rąk, dochodzi do gromadzenia się złogów moczanu sodu w chrząstce stawowej i błonie maziowej. Następuje uszkodzenie powierzchni stawowych, zgrubienie torebki stawowej, okolicy okołostawowej i powstają tzw. guzki dnawe. W chorobie wyróżnia się postać ostrą i przewlekłą: w okresie ostrym zaleca się stosowanie zimnych okładów na okolice stawów lub krioterapię, a w okresie przewlekłym można przeprowadzać masaż klasyczny całkowity w celu usprawnienia krążenia sercowo-naczyniowego, poprawienia czynności układu moczowego oraz płuc, likwidowania złogów stawowych kończyn dolnych i górnych. Należy stosować techniki rozluźniające, głównie głaskanie i rozcieranie, dostosowując siłę masażu do indywidualnych odczuć pacjenta (zbyt silne masowanie może wywołać ostrą postać choroby).

10. Chorobę Parkinsona, zwaną drżączką poraźną, jest chorobą centralnego układu nerwowego, która najczęściej występuje u osób między 50-60 rokiem życia. Przyczyną choroby są zmiany zwyrodnieniowe w jądrach podkorowych, w komorze mózgu oraz zanik komórek istoty czarnej. Choroba charakteryzuje się drżeniem rąk, spowolnieniem ruchów, pochyleniem ciała do przodu, chodzeniem drobnymi kroczkami, zaburzeniem mimiki twarzy,  wzmożonym napięciem mięśniowym. Zaleca się stosowanie masażu klasycznego rozluźniającego (głaskanie, rozcieranie, delikatne ugniatanie podłużne i wibrację) całego ciała dla poprawienia krążenia i rozluźnienia mięśni; szczególną uwagę należy poświęcić masażowi grzbietu, karku oraz pośladków.

11. u sportowców w okresie całego cyklu treningowo-startowego - stosuje się masaż treningowy zwany też masażem przygotowawczym lub kondycyjnym. Masażysta musi uwzględniać fakt, że poddani zabiegowi zawodnicy obciążeni są intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi z dużą ilością powtórzeń w cyklu tygodniowym oraz sporymi wymaganiami od strony psychologicznej. Celem wykonywania masażu treningowego jest podwyższenie zdolności sportowca do pracy, zwiększenie możliwości czynnościowych jego organizmu oraz modyfikacja działalności mechanizmów regulacyjnych centralnego układu nerwowego.
    Masaż treningowy jest dla sportowca dodatkowym obciążeniem, które należy uwzględniać w planie tygodniowego cyklu zajęć. Stosowane rękoczyny głównie rozcieranie i ugniatanie, powinny być na tyle mocne, by po ich wykonaniu wystąpiło u zawodnika uczucie zmęczenia. Głębokość, intensywność, czas trwania masażu zależy od indywidualnych cech i właściwości zawodnika, jak również od rodzaju dyscypliny sportowej. Czas trwania całkowitego masażu treningowego powinien wynosić 45-60 minut. Tylko u zawodników o dużej masie mięśniowej masaż ogólny może trwać powyżej 60 minut. Przyjęło się, że masaż treningowy stosowany u pływaków, narciarzy, lekkoatletów, tenisistów i kolarzy powinien być łagodniejszy od masażu u zapaśników, pięściarzy, ciężarowców, piłkarzy i wioślarzy. Nie umniejsza to faktu, że w obu wyżej wymienionych grupach sportowych masaż powinien być głęboki i intensywny, lecz równocześnie miękki i rytmiczny. Masuje się te grupy mięśniowe, które najbardziej pracują w czasie treningu. Charakter treningu determinuje, jakie techniki trzeba włączyć do konkretnego masażu. Jeżeli zaistnieje konieczność zwrócenia większej uwagi na mięśnie, to wtedy mniej czasu poświęca się na głaskanie i rozcieranie. W przypadku wskazań do dokładnego opracowania stawów, skraca się czas przeznaczony na ugniatanie, automatycznie wydłużając czas rozcierania. W masażu treningowym stosuje się przeważnie wszystkie techniki, ale zdecydowanie powinno dominować ugniatanie (nawet do 70% czasu masażu). Im większa masa mięśniowa jest poddawana masażowi (głównie ugniataniu) tym większa jest jego efektywność. Wynika to z faktu, że wraz ze zwiększeniem się obszaru masowanych mięśni, zwiększa się też ilość bodźców, które w następstwie masażu docierają do centralnego układu nerwowego.
    Masaż treningowy należy wykonywać w 1,5 – 6 godzin po intensywnym treningu (najlepiej wieczorem). Ważne jest, aby mieć na uwadze, w jakiej porze dnia odbywał się trening. Jeżeli miał miejsce w godzinach późno popołudniowych (17.00-20.00), to po nim powinno się wykonać częściowy masaż treningowy, a ewentualnie następnego dnia rano na 6-7 godzin przed kolejnym treningiem – ogólny masaż całego ciała. Jeżeli trening został zaplanowany rano, to dopiero po nim można przystąpić do treningowego masażu całego ciała.

12. u sportowców po bardzo dużym wysiłku (np. u maratończyków, chodziarzy) stosuje się masaż regeneracyjny całego ciała, który należy wykonać co najmniej 5 godz. po zakończonym wysiłku (jeżeli zawody zakończyły się przed godz. 13°°), w innych przypadkach (zakończenie zawodów po godz. 13°°) masuje się dopiero następnego dnia. Masaż ten ma być wykonywany powoli, o słabym natężeniu bodźca, ale głęboki, w czasie 45-60 minut Nie zaleca się stosowania oklepywania, natomiast dużo uwagi należy poświęcić wyciskaniu i ugniataniu.

13. u sportowców w okresie przejściowym tzn. na początku sezonu lub po nim, czyli w czasie przerwy w regularnych zajęciach sportowych. Stosuje się masaż podtrzymujący zwany masażem podtrzymująco-kondycyjnym. W tym czasie sportowiec przestaje trenować lub znacznie redukuje obciążenia. Zadaniem tego masażu jest utrzymanie organizmu sportowca w pełnej sprawności fizycznej i utrzymanie kondycji. Najczęściej stosuje się masaż całkowity, wykonywany codziennie lub co drugi dzień, w celu aktywizacji układów ruchowego, krążenia i nerwowego.
    Jeżeli masaż przeprowadzany jest do południa, to jego techniki powinny być wykonywane spokojnie, łagodnie w powolnym tempie – masaż ten ma uspokajać i nie wywoływać zmęczenia. Masaż wieczorny może być dłuższy i bardziej intensywny i powinien wywoływać objawy zmęczenia.

14. zabiegi kosmetyczno-pielęgnacyjno-higieniczne stosowane w celu aktywizacji funkcji skóry, pobudzenia układów krążenia i nerwowego oraz przyspieszenia odprężenia zmęczonych mięśni. Podczas zabiegu stosuje się wszystkie techniki masażu klasycznego, używając bodźców ze słabszą i średnią siłą. Masaż przeprowadza się na płynnych środkach poślizgowych przy brzmieniu muzyki relaksacyjnej. 

15. zabiegi odprężająco – relaksacyjne - celem jest pełna relaksacja osoby masowanej i wyciszenie. Aby masaż relaksacyjny spełniał powyższe zadania, musi być przeprowadzony w komfortowych warunkach zarówno dla masowanego, jak i dla masażysty. Masażem powinno być objęte całe ciało albo co najmniej tylna jego strona. Stosuje się techniki rozluźniające, sedatywne, głównie w postaci powierzchownego głaskania i rozcierania. Czynnikiem sprzyjającym relaksacji będzie masowanie przy specjalnie skomponowanej muzyce relaksacyjnej albo dostosowanej do upodobań osoby masowanej.
 

Źródło:
www.leksykonmasazu.pl (2011) Leszek Magiera

Źródło foto:
www.isuplementy.pl
www.medicalook.com
www.pl.wikipedia.org
www.slimhealth.pl